مقاله‌ها

انسان شناسی و ترجمه (ناصر فکوهی)

maghaleh- translation.jpg

هر چند ترجمه در میان اشکال ارتباط و تبادل اندیشه میان انسان ها یکی از قدیمی ترین آنهاست، اما چه در مقایسه با زبان ملفوظ گسترده که عمر آن به 50 تا 250 هزار سال پیش میرسد و چه در مقایسه با زیان در عام ترین معنای آن ( یعنی زبان ملفوظ محدود و زبان کالبدی) که عمر آن لااقل به دوران «انسان های ماهر» (هومو هابیلیس) یعنی حدود چهار میلیون سال پیش می رسد، باید آن را سازکاری بسیار متاخر دانست، زیرا نخستین نشانه های آن را صرفا در مصر باستان (سنگ قبرهای شاهزادگان مترجم، هزاره سوم پیش از میلاد ) و در یونان باستان و ایران باستان ( قرون پنجم تا شروع دوره میلادی) به ویژه در فرایند گذار یونان به رومی و دخالت بزرگانی چون سیسرون که اصرار بر رومی کردن هز چه سریعتر و هر چه دقیق تر منابع داشتند و در این کار آنها و به خصوص بعدها در جمهوری روم، بیشتر از تمایلی ادبی نوعی نمایلی سیاسی دیده می شد، ما با پیشینه ای بسیار کوتاه روبرو هستیم. .. ادامه مطلب

جغرافیای سیاسی جنبش وانقلاب جنگل (ناصر عظیمی دوبخشری)(13)

maghaleh-mirzakoochak1.jpg

روایت ها وتفسیرهای گوناگونی ازواقعه ی ملاسرادرروز7مهرماه سال1300خورشیدی از جانب افراد گوناگون به دست داده شده است. ما دراینجا واقعه ی ملاسرا رااززبان شاهدان عینی بدون هیچ دخالتی بازگو وقضاوت آن را به خوانندگان فرهیخته واگذارمی کنیم.از یاد نبریم که این واقعه که در ظهریک روز پنجشنبه ی آفتابی در اوایل پاییز روی داد،هنوز سایه های آن از روشنایی آن بیشتر است.درمورد این واقعه درمیان نویسندگان انقلاب جنگل ،بیش از هرموضوعی اختلاف نظر وجوددارد.درسایه ماندن حقیقتِ واقعه که ما آن رانقطه ی پایان خودخوانده ی انقلاب گفته ایم ،ازعوامل گوناگونی سرچشمه می گیرد... ادامه مطلب

جادوی نوکلاسیک(مایکل لبوویتز ترجمه پرویز صدافت)(2)

Maghaleh-parviz-Michael A. Lebowitz-2.jpg

تنها چالش موفقیت‌آمیز درونی با این مدل بنیادی، بر مسئله‌ی سفسطه‌ی ترکیب و بدین ترتیب بر ضرورت ملاحظه‌ی کل تاکید کرد. کینز این بحث معروف نوکلاسیکی را که در طی رکود بزرگ دهه‌ی 1930 ارائه شد و بر اساس آن کاهش عمومی دستمزدها به افزایش اشتغال می‌انجامد رد کرد و بر وابستگی متقابل دستمزدها، مخارج مصرفی، تقاضای کل و بنابراین سطح عمومی تولید و اشتغال تاکید کرد. (وی معتقد بود در این مورد حرکت نوکلاسیکی از جزء به کل منوط به این فرض بود که تقاضای کل ثابت است – یعنی کاهش دستمزد بر آن تاثیر نمی‌گذارد.) آنچه نظریه‌ی نوکلاسیکی نادیده گرفته پیوند بین تصمیم‌گیری‌های فردی و کل است. از آنجا که این نظریه درنمی‌یابد که چگونه تعامل سرمایه‌های فردی می‌تواند وضعیت سرمایه‌گذاری اندک این سرمایه‌ها را پدید آورد، قادر به شناسایی نقش بالقوه‌ی دولت در اصلاح این ناکامی خاص بازار نیست. ادامه مطلب

جادوی نوکلاسیک(مایکل لبوویتز ترجمه پرویز صدافت)(1)

maghaleh- parviz- mike_lebowitz_125.jpg

اقتصاد نوکلاسیک چارچوب نظری سیاست‌های نولیبرالی است که طی سه دهه‌ی اخیر سیاست غالب اقتصادی در جهان بوده است. عقلانیت نولیبرالی، به مثابه یک ایدئولوژی، همواره مورد انتقاد اقتصاددانان اصلاح‌طلب و رادیکال قرار داشته است. مقاله‌ی حاضر نخست به پیش‌فرض‌های اقتصاد نوکلاسیک می‌پردازد و درادامه ضمن نقد معرفت‌شناختی این اقتصاد چارچوب بدیل سوسیال‌دمکراتیک را مطرح می‌سازد. شکست الگوی سوسیال‌دمکراسی و نیاز به طراحی بدیلی در برابر اقتصاد نولیبرالی دیگر مباحثی که نویسنده طرح می‌کند... ادامه مطلب

جغرافیای سیاسی جنبش وانقلاب جنگل (ناصر عظیمی دوبخشری)(12)

maghaleh-gangal-12.jpg

تاکنون دردوره ای که ما آن را دوره ی انقلاب جنگل نامیده ایم بیشتر به آناتومی تشکیلات قدرت غالب واصلی این دوره یعنی بلشویکها پرداخته ایم وبه دلایلی که پیشتر گفتیم تشکیلات جنگل را دراین دوره در حاشیه آن بررسی کرده ایم. به باور ما با خروج ارتش سرخ وسلب تدریجی حمایت دولت شوروی از بلشویکها به سبب منافع ملی خود، در ماه های آخر این دوره باز هم نقش آفرینی جنگلیان دردوره ی انقلاب جنگل افزایش یافت .دراین دوره ی کوتاه یک اتفاق مهم یعنی حادثه ی ملاسرا سبب شدتا شیرازه ی انقلاب جنگل به کلی از هم بپاشد. بررسی این بحش منحصرا به این موضوع مهم وپرراز ورمز اختصاص یافته است... ادامه مطلب

نازی ها و نظارت بر مطبوعات (خسرو ناقد )

maghaleh-naghed.jpg

سیاست مطبوعاتى نازیهای آلمان در دوران سلطه "رایش سوم" و اظهارات صریح و بى‌پرده آدولف هیتلردر مورد نقش مطبوعات در تهییج و بسیج توده‌ها، یکی از مهم‌ترین عوامل آماده سازی افکار عمومی برای آغاز جنگ جهانی دوم بود. انحصار مطلق دستگاه‌هاى تبلیغاتى، مهار و ممیزى رسانه‌هاى همگانى، کنترل شبکه‌هاى خبررسانى، نظارت گسترده بر نهادهاى فرهنگى و موسسات هنرى و کلاً غلبه کامل بر تمام جریان‌هاى فرهنگى و ابزارهاى فرهنگ‌ساز جامعه یکى از ارکان اصلى نظام‌هاى تمامیت‌خواه یا توتالیتر است تا به‌ این ترتیب به‌شعور و آگاهى مردم و تصور آنها از خوب و بد، خیر و شر و دوست و دشمن شکل دهند و آن را در مسیرى دلخواه هدایت کنند... ادامه مطلب

هر چه آن بالا سرمان می آید این پایین نوشته شده!(ناصر فکوهی)

sokhanrani-jacques.jpg

رمان «ژاک قضا و قدری» دیدرو ( با ترجمه زیبا و ارزشمند مینو مشیری ) را می توان از ابعاد بسیار گوناگونی بررسی و تحلیل کرد که شاید بعد ادبی در آن بیشتر از دیگر ابعاد تاکنون مطرح شده باشد. واقعیت آن است که این رمان با ساختار شکنی ای که دیدرو در فرایند روایی خود انجام داده است یکی از بی نظیر ترین آثار در تاریخ ادبیات جهان به شمار می آید که بیش از دو قرن از زمان و زمانه خود پیشتر بوده است . به همین جهت نیز بود که شاید دیدرو آن را در زمان حیات خود به انتشار نرساند و پس از انتشار نیز با واکنش های بسیار متناقضی روبرو شد به صورتی که اقبال از آن در آلمان و در نزد شخصیت هایی چون شیللر و گوته و در قرنهای بعد در نزد اندیشمندانی چون هگل و مارکس در تضادی آشکار با برخورد نسبتا سردی قرار می گرفت که در فرانسه با آن شد... ادامه مطلب

موسیقی مردم شناسی ساز دمام درمناطق جنوبی ایران(محمد مهدی امیدواری/ آرش اسماعیلی)(4)

maghaleh-damam-4.jpg

شاید یکی از کاربردهای مهم ساز « دهل دوسر » در موسیقی نواحی جنوب ،‌ حضور آن در آئین‎های شادی مردم جنوب نظیر آئین مولودی و یا شرکت آن در سایر قسمهای موسیقی بومی جنوب است . ارتباط آن با موسیقی‎های نشاط‎آور مطربان جنوب از یک طرف و تنوع آن ،‌ بسته به منطقه جغرافیایی ، دسته‎بندی و بحث راجع به آن را بسیار دشوار و مفصل ساخته است . به عنوان مثال در موسیقی بوشهر که به لحاظ غنا ، یکی از غنی‎ترین موسیقی نواحی ایران محسوب می‎شود ، قطعات زیادی وجود دارند که « دمام »‌ به عنوان یک ساز کوبه‎ای ، نقش اساسی ایفا می‎کند . قطعاتی نظیر« چوپی بوشهری» و«شکی» که با نی‎جفتی و دمام نواخته می‎شوند یا فرم‎های «مولودی» و «چوبی چهار دستمالی» همگی از فرم‎های موسیقی بوشهر هستند که، دمام در آن حضور دارد ... ادامه مطلب

موسیقی مردم شناسی ساز دمام درمناطق جنوبی ایران(محمد مهدی امیدواری/ آرش اسماعیلی)(3)

maghaleh-damam-3.jpg

بشر بدوی درمحیط زندگی وجغرافیای خود همواره با مسائلی برخوردار می کرده که توجیه آن بواسطة دانسته ها وکشفیات او ممکن نبوده است . از رعد وبرق ، برف وباران وزلزله گرفته تا بیماریها وحالات درونی انسانی همگی برای بشر بدوی نامعلوم ، غیر قابل توجیه و غیرقابل درک بوده وبرای مقابله با این حوادث و رویدادها چه در جهت توجیه آنها وچه درجهت رویارویی وحتی گریز ازآنها، ابعادی به زندگی این مردمان افزوده شده و جزء لاینفک فرهنگ آنها گردیده است . ازنوع کلمات موجود درزمان آنها تا آئینها ، افسانه ها وداستانها وحتی مذهب واعتقادات آنها همگی به وضوح تاثیر گرفته ازاین رویدادها وحوادث است ... ادامه مطلب

موسیقی مردم شناسی ساز دمام درمناطق جنوبی ایران(محمد مهدی امیدواری/ آرش اسماعیلی)(2)

maghaleh-damam-2.jpg

آنچه مسلم است این است که ساز «دمام» درمیان مردمان جنوب از مقبولیت وگسترش فراوانی برخوردار است . گواه آن ، حضور این ساز درآئینهای مختلف مردمان جنوب است . آئینهایی که بعضی با شادی ، بعضی با غم ، بعضی با شغل وبعضی با بیماریهای مردم جنوب مرتبط اند وتضاد جالب اینکه این ساز درآئینهایی به کار می رود که با جنبه های مختلف زندگی در ارتباط هستند وهیچ تناسب معنایی وکاربردی با یکدیگر ندارند . آئینهای مرتبط با دمام را می توان به 4 گروه تقسیم کرد : 1- آئینهای عزاداری وسوگ 2- آئینهای شادی وجشن وسرور 3- آئینهای درمانی 4- آئینهای مرتبط به شغل... ادامه مطلب

موسیقی مردم شناسی ساز دمام درمناطق جنوبی ایران(محمد مهدی امیدواری/ آرش اسماعیلی)(1)

Maghaleh-omidvari-1.jpg

آنچه در این پژوهش مد نظر داریم ، بررسی مردم شناسی سازی از دسته سازهای ممبرانوفون دو طرفه حوالی خلیج فارس و دریای عمان است . این ساز درمناطقی ازجنوب ایران با نام «دمام» مشهوراست . دراین بررسی علاوه بر ساختمان ونحوه ساخت این ساز، به بررسی جایگاه این ساز درفرهنگ موسیقی جنوب چه به لحاظ آئینی وچه به لحاظ ابعاد مختلف زندگی مردمان جنوب خواهیم پرداخت . مستندات ومشاهدات ما براساس آنچه ازاین آئینها باقیمانده ودر دسترس می باشد ، قرارگرفته ، ضمن اینکه تعداد زیادی از اطلاعات قبلی به علت ازبین رفتن ومنسوخ شدن آئینها یا درگذشتن انسانهای مرتبط با آنها ، ازبین رفته اند و دسترسی محلی به آنها تقریباً غیرممکن می باشد... ادامه مطلب

جنسیت و فراغت(مریم رفعت جاه)

maghaleh-gender and free time - last.jpg

یکی از عرصه هایی که زندگی روزمره را بازنمایی می کند و قدرت و مقاومت را در زندگی انسان ها به نمایش می گذارد، عرصه فراغت است. فراغت عرصه ای است که اختیار و آزادی انسان ها در آن عرصه بیشتر قابل اعمال است. در نتیجه برخلاف کار که انضباط بیشتری را ایجاب می کند فضای مناسبی برای مقاومت در برابر رویه های فرهنگی جا افتاده و برای پدید آوردن روال ها و کردارهای جدید است. از این رو است که گفته اند فراغت می تواند فرهنگ ایجاد کند و هویت افراد را آشکار سازد... ادامه مطلب

نگاهی به تصویر «دیگری» در انسان شناسی (مهرداد عربستانی )

maghaleh-arabestani.jpg

ثبت تصویر «دیگری» در آثار انسان شناسی به منزله علمی که موضوعش «دیگری» است از همان بدو پیدایش این علم محل توجه بوده است. با اختراع ادوات ثبت تصویر ، این ادوات راهشان را به سرعت به سوی میدان های تحقبق انسان شناسی گشودند که حاصل آن به وجود آمدن زیر شاخه اس مستقل در انسان شناسی به نام «انسان شناسی تصویری» بود – حوزه ای که در آن عکاسی و فیلم سازی از فرهنگ های مختلف و مطالعه مواد بصری آنها وجه همت است... ادامه مطلب

فرهنگ و رسانه های مدرن (تاثیر یا تاثر؟)( احمد نادری) (2)

maghaleh-naderi-2.jpg

الگوی کاستلز ، الگوی جامعه اطلاعاتی است که در آن نقش رسانه‌ها، نقشی بسیار کلیدی است و در واقع رسانه‌ها هستند که این نوع جدید از جامعه را باز تولید کرده و نقش اساسی را در این نظام، اجتماعی، تکنولوژی‌های ارتباط جمعی بازی می‌کنند و لحن گفتمان در این نظام، ‌سبک زندگی و همه ارزشهای اجتماعی توسط رسانه‌ها و صاحبان آنها تعریف می‌شود. رسانه‌ها ، ابزار تولید کالای فرهنگی و عرضه و مصرف آن هستند و سعی در بوجود آوردن فرهنگ مشترک با محوریت ارزش‌های صاحبان خود در سراسر جهان دارند و این خود فریبی نو استعماری بیرحمانه‌ای است که از دل دیدگاه‌های جهانی شدن که خود ریشه در اندیشه توسعه و دیدگاه جامعه شناسانه دارد، بیرون آمده است... ادامه مطلب

فرهنگ و رسانه های مدرن (تاثیر یا تاثر؟)( احمد نادری)(1)

maghaleh-media-naderi.jpg

در باب نسبت رسانه و فرهنگ بسیار نوشته شده است و هر کدام به فراخور حوزه مطالعاتی و اقتضائات، بعدی خاصی از نسبت این دو پدیده را بررسی نموده‌اند. فرهنگ و رسانه دو همزاد بشر بوده و هر دو از مقتضیات زندگی اجتماعی بشر هستند. اگر فرض مشهود «انسان موجودی اجتماعی است» را بپذیریم، در نگاه اولیه به این موجود اجتماعی، نحوه زندگی اجتماعی و موجودیت عینی آن را در زیست – جهان مبتنی بر جهان پدیداری طبیعی وی مشاهده می‌کنیم که متشکل از دو جزء اصلی رسانه و فرهنگ و ارتباط متقابل این دو است... ادامه مطلب

تاریخ زشتی (اومبرتو اکو)(3)

Maghaleh-Laideur-ecco-tasvir ketab.jpg

داروین در اثر خود : « بیان عواطف در انسان و در حیوانات» بر این نکته انگشت می گذارد که چیزهای نفرت آور در یک فرهنگ مفروض، لزوما در فرهنگ دیگر، چنین نیستند و برعکس، با وجود این، وی نتیجه می گیرد که به نظر می رسد برخی از «حرکات خاص در حالات صورت و برخی از اداها» احساساتی را به بیان در می آورند که ناشی از مشمئز شدن، نفرت یا تحقیر کردن هستند و این حرکات ظاهرا «در تمام نقاط جهان یکسان هستند» . ما نیز می دانیم که برخی از تظاهرات خاص در لذت بردن از زیبایی که به شکلی فیریکی مورد تمایل است، برای مثال برخی از حرکات مبتذل وقتی یک زن زیبا از مکانی می گذرد و یا بعضی از حرکات یک آدم شکم باره در برابر ظرفی از غذای مورد علاقه اش، شکل رایج دارند... ادامه مطلب

نشانه شناسی چند بعدی و هنر(فرهاد ساسانی)

maghaleh- ferdinand de sausure.jpg

در این جستار، هدف این است که با نگاهی انتقادی به بحث نشانة زبانی، معلوم کنیم که معنای هر نشانه‌ای متکثر است و می‌توان برای هر نشانه، با توجه به عوامل یا ابعاد مختلفی که به آنها خواهیم پرداخت، تفسیرهای معنایی متفاوتی قایل شد. تاکنون پژوهشگران بسیاری الگوهای متفاوتی در این خصوص عرضه کرده‌اند؛ اما الگویی که در این مقاله می‌آید، علاوه بر عناصر معنایی واژگانی، عناصر معناییِ بافتی و نیز دیگر ابعاد نشانه‌ای را در بر می‌گیرد؛ یعنی در واقع، ابعاد مختلف نشانه در یک نشانة فراگیر گرد می‌آید... ادامه مطلب

تاریخ زشتی(امبرتو اکو)(2)

maghaleh-laideur- ecco-2.jpg

و سرانجام وقتی یکی از زیباترین روایت های تخیلی معاصر، «نگهبان» اثر فردریک براون(Fredric Brown) را می خوانیم می بینیم که چگونه رابطه میان یک موجود متعارف و موجود هیولایی، به مثابه پدیده ای پذیرفتنی و هولناک، اما بر اساس آنکه جهت نگاه از ما به سوی هیولای فضایی باشد یا از سوی او به ما ، زیرورو می شود: « او بدنی نمناک و پوستی مدفوع مانند داشت، گرسنه اش بود و در فاصله 50 هزار سال نوری از خانه خود قرار داشت. یک خورشید آبی عجیب نورافشانی می کرد و نیروی ثقل وارد می کرد، نیروی ثقلی دوبرابر آنچه برای او عادی به حساب می آمد و این مسئله حرکاتش را مشکل می کرد... ادامه مطلب

جغرافیای سیاسی جنبش و انقلاب جنگل(11)(ناصر عظیمی دو بخشری)

maghaleh-mirza-11.jpg

همان طورکه پیشتر گفته ایم کوشش برای اتحاد دوجناح از جنگلیهای سابق یعنی احسان وکوچک خان تا خرداد 1300خورشیدی بیشتر درحد حرف باقی مانده بود. دست کم از مذاکرات بین دوجناح هیچ تصمیم واحد سازمانی تحقق نیافته وسوء ظن ها همچنان برجای بود. حتا رفت آمد نیز بارعایت تمام مسائل امنیتی انجام می شد. به عنوان مثال درتاریخ 28حمل(فروردین)1300خورشیدی کوچک خان نامه ای به صادق کوچکپور مرزبان جنگلیهادرپسیخان نوشت ودرآن تاکید کرد که «آقای کوچکی ! چهار نفر اشخاص جدیدالورود را اجازه دهیدبآن طرف آب پسیخان بروند وضمنا بایشان وتوسط آنهابسایرین اخطار نمائیدمادام که مراودات طرفین مقطوع است بهیچوجه از آب عبورنکرده باین سمت آب نیایند»... ادامه مطلب

تاریخ زشتی(اومبرتو اکو )(1)

Maghaleh-ecco-laideur-1.jpg

در هر قرنی، فیلسوفان و هنرمندان تعاریف متعددی از زیبایی ارائه داده و امکان داده اند که بتوان تاریخی از پنداره ای زیبا شناسانه را در خطی زمانی ترسیم کرد. اما در مورد زشتی چنین نبوده است. زشتی اغلب در تقابل با زیبایی تعریف شده است، اما تقریبا هرگز به صورتی تفصیلی به آن نپرداخته اند، هرچند گاه ، اینجا و آنجا به شکلی حاشیه ای و گذرا به آن اشاره شده است. به همین دلیل نیز اگر برای تالیف تاریخ زیبایی می توانسیتم بر شواهد نظری تکیه زنیم ( و بر اساس آنها سلایق یک دوران خاص را به دست بیاوریم)، نوشتن تاریخ زشتی جز با اتکاء بر بازنمودهای تصویری یا کلامی چیزها یا اشخاصی که به این یا آن صورت «زشت» قلمداد شده اند، ممکن نیست... ادامه مطلب

کلیه حقوق این پایگاه، برای پایگاه اطلاع رسانی ناصر فکوهی محفوظ است.