«نیمه تاریک»، نشریه‌ علمی – فرهنگیِ دانشجویی درباره‌ جامعه‌شناسی ادبیات است که اولین شماره‌ آن هفته‌ی گذشته در سطح دانشگاه تهران منتشر شد. رویکرد اصلی این نشریه، پیوند بین ادبیات و علوم اجتماعی است و از همین رو پرونده شماره نخست خود را به میخائیل باختین اختصاص داده است. در سرمقاله این شماره که به قلم کورش عموئی، صاحب امتیاز و مدیر مسئول «نیمه‌ تاریک» نگارش یافته، آمده است: راه‌اندازی نشریه‌ای «نیمه» تخصصی با موضوعی بین‌رشتگانی، آن هم در سطح دانشجویان کارشناسی، ریسکی به نسبت بزرگ است. این خطر را از همان ابتدای کار، فروتنانه احساس کردیم، که مبادا لقمه اندکی بزرگ‌تر از دهان‌هامان باشد. اما حقیقت این است که دیکته‌ نوشته نشده غلط نخواهد داشت. هر نوشته قبل از همه چیز، مهرِ شجاعتِ در معرضِ قضاوتِ خواننده قرار گرفتن را بر پیشانی دارد. و این همان نشانی است که ستایشگران سکوت، این دیالکتیک‌گران نق زدن و پنهان شدن و مردن، فاقد آن‌اند. امروز هر کس که پنبه در گوش ندارد، آوای ناقوس نوشتن را به آسانی خواهد شنید. انتخاب باختین برای موضوع پرونده این شماره بی‌مناسبت نیست. تاکید باختین بر روی دیالوگ، به عنوان عنصر اصلی سازنده‌ کنش‌های انسانی، سرمشق ما در «نیمه‌ تاریک» است: دیالوگ به مثابه روش، چه در سطح علوم انسانی، و چه در سطح زندگی. عنوان «نیمه‌ تاریک» نیز به همین نکته اشاره دارد: جهان امروز باید تا دیرتر نشده، دیالوگ با نیمه‌ تاریک خود را آغاز کند. ما بزرگ شده‌ایم در نیمه‌ روشن و درس خوانده‌ایم و زندگی کرده‌ایم در روشنایی و بدون گفتگو با نیمه‌ تاریک، جز پروانه‌ای خفته در پیله نخواهیم بود. هنر و ادبیات همان نیمه‌ تاریک و تنهایند که گفتگو سال‌هاست از یادشان رفته. دیالوگ با نیمه‌ تاریک و نه با نیمه‌ سیاه. تاریکی کثیف نیست. واژه‌ «تاریک» را باید از تمامی معانی ناتورالیستی‌اش تهی نمود. تاریکی چه بسا که پاک‌تر از همه انواری باشد که پر شده‌اند از بازدم متعفن موجودات. نگاه‌های تقلیل‌گرایانه به هنر، به سردمداری آنان که اصالت را به کنش سیاسی می‌دهند، بدنه‌ ادبیات را امروز نحیف‌تر از تمام دوران‌ها ساخته است. آن‌ها را که پلاکارد بالا آورده‌اند: "ادبیات افیون توده‌ها و غیر توده‌هاست"، باید در برابر این جملات هوارد زین قرار داد: "سیاست بختکی است که بر احساسات ما سنگینی می‌کند. سیاست ناقض اساسی‌ترین اقتضای زیبا‌شناسی است - بی‌بهره از زیبایی است. سیاست تحمیلی است، مثل صدایی که با چنان بسامدی به گوش ما بکوبد که فریادمان درآید، و کسانی که آن را به راه انداخته‌اند، آن را موسیقی بنامند. نظم زندگی مدرن چنان همهمه و جنجالی است که ما را نسبت به الحان ظریف‌تر و ملایم‌تر جهان تقریبا ناشنوا ساخته است." و ما دیالوگ را ادامه خواهیم داد، چه باختین باشد و چه نباشد. کاش که مخاطبی ناطق یافت شود و ما را از این توهم که تنها پاسخ‌مان از جانب کوه است - پژواک صدای خودمان - به در آورد. فهرست مطالب این شماره‌ی «نیمه‌ی تاریک» بدین قرار است: دیالوگ به مثابه روش / کورش عموئی پرونده‌ی میخائیل باختین: رابله زیر بمباران آلمان‌ها، رمان آموزشی در دود و بر باد: نگاهی به زندگی و نوشته‌های میخائیل باختین / سایمن دنتیت / ابوالفضل ستوده گاهشمار زندگی میخائیل میخائیلویچ باختین باختین در فارسی باختین: بنیان‌گذار پسا-فرمالیسم / ژولیا کریستوا / محمد جعفر پوینده داستایفسکیِ هنرمند، نه فیلسوف و نه مبلغ: پیشگفتار کتاب بوطیقای داستایفسکی / میخائیل باختین / سید محمد مهدی شجاعی از گفتمان رمانی / میخائیل باختین / سید محمد مهدی شجاعی قطعاتی از یادداشت‌های 1970-1971 و ملاحظاتی درباره‌ی دانش‌شناسی علوم انسانی / میخائیل باختین / محمد جعفر پوینده «گفتگو در کاتدرال» به روایت باختین و دیگران / بهروز اشرف سمنانی به تولد دوباره‌ی رمان خوش‌بین‌ام: گفتگو با دکتر شهرام پرستش / زهرا پورعزیزی پی‌نوشتی در ضرورت هنر / امید منصوری هر که آمد عمارتی نو ساخت / بهاره ابن‌علیان طرحی تا نظریه / وحید تمنا در باب ادبیاتی که به شیوه‌ای مخفیانه اخلاق‌گرایی بورژوازی را به گند می‌کشد / الهه شاملو بداهه‌نوازی کلمات در دستگاهِ "جیگر": درباره‌ی رضا قاسمی و رمان تازه‌اش «وردی که بره‌ها می‌خوانند» / امیر جاودانی رقص گینیول بر خرابه‌های جهان / زهرا مینایی در ستایش هوای آلوده: در باب مقاومت رمان فارسی در برابر چشم «ناظر» / امیر احمدی آریان زد و خورد / حامد شاملو این نشریه از شماره ی آینده در دانشگاه های علامه طباطبایی و شهید بهشتی نیز توزیع می شود و در آینده نزدیک در محیط اینترنت قابل دسترسی خواهد بود.

(این متن به وسیله دست اندر کاران نشریه در اختیار «انسان شناسی و فرهنگ» قرار گرفته است).