در فرهنگ اساطیر برای مراسم سیزده بدر معانی تمثیلی آورده شده  است از جمله: شادی و خنده در این روز به معنی فروریختن اندیشه های تیره و پلیدی، روبوسی نماد آشتی و به منزله تزکیه، خوردن غذا در دشت نشانهً فدیه گوسفند بریان، به آب افکندن سبزه های تازه رسته - نشانه دادن هدیه به ایزد آب / ایزد بانو «ناهید» و گره زدن سبزه برای باز شدن بخت و تمثیلی برای پیوند زن و مرد برای تسلسل نسلها، رسم مسابقه ها همانندگورزان، اسب دوانی، کلاوفرکنه KĻaw fŗkena، کلوبه ردانKelo Bardan و ... یادآور کشمکش ایزد باران و دیو خشکسالی است. 
شاید سیزده بدر به اندازه جشن نوروز قدمت داشته باشد اما متاسفانه منابع تاریخی در این باره به ندرت وجود دارند و اگر هم وجود داشته باشند شناخت دقیقى به دست  نمى دهند. آن چه روشن است پیوند مستقیم این آیین با جشن نوروز یا اعتدال بهاری است که در بابل باستان نیز دوازده روز به درازا می کشید. به هر حال در اشاره به قدمت تاریخی این آیین،ّ کافی است به این اشاره شود که مراسم مشابه به سیزده بدر در میان سومریان و بابلیان اجرا می شد و این در کتیبه های سومری و بابلی به نگارش در آمده است، آیین های سال نو در سومر با نام «زگموگ» و در بابل با نام «آکیتو» دوازده روز به درازا می کشیده و در روز سیزدهم جشنی در آغوش طبیعت برگزار می شد بدین ترتیب تصور می شود که سیزده بدر دارای سابقه ای دست کم چهار هزار ساله است. سیزدهم فروردین تیشتر روز می باشد و آغاز نیمسال دوم زراعی، مردمان ایرانی برای نیایش و گرامیداشت تیشتر، ایزد باران آور و نوید بخش سال نیک به کشتزارها و مزارع خود می رفتند و در زمین تازه روییده و سرسبز و آکنده از انبوه گل و گیاهان صحرایی به شادی و ترانه سرایی و پایکوبی می پرداختند و در کنار آن به گردآوری سبزه های صحرایی، پختن آش و خوراکی های ویژه آن رزمی پرداختند.
جشن سیزده بدر رسم و آیینی باستانی است که در همه مناطق، شهرها و روستاهای ایران، مردمان از خواص و عوام آن را پاس می دارند و برای حفظ فرهنگ دیرینه خود بعد از 12 روز از آغاز زندگی نوین، در روز سیزدهم به دامان طبیعت می روند تا با گیاهان، درختان و دشت و دمن پیوند آشتی برقرار کنند. بخش مرکزی شهرستان ثلاث باباجانی از جمله مناطقی است که در آن هر ساله رسم 13 بدر برگزار می شود. این شهرستان در تقسیمات کشوری از توابع اسان کرمانشاه می باشد. مردمان آن به لهجه جافی (شاخه ایی از گویش کردی سورانی) تکلم می کنند. جاف زبانان در اصطلاح محلی سیزده بدر را Siaŋza wa dar  می نامند. اما در اینجا نکته مهم این است که اکثر قریب به اتفاق مردمان این شهر و روستاهای توابع بخش مرکزی آن هر ساله در این روز آیین و جشن را در محلی به نام «یک شه وی»/ «یه وشه وی Yawshawe» برگزار می کنند، آنان در این ناحیه گرد هم جمع می شوند تا با هم و در کنار هم این رسم کهن و دیرینه را در سالی نو به پا دارند. لازم به ذکر است که در کنار تفریحگاه یک شه وی می توان به چند تفریحگاه مشهور دیگر در محدوده شهرستان ثلاث باباجانی اشاره کرد از جمله: «چاله تالگین» ginCHaĻa taĻ، دالاهو، «باخی سه یی خان»، بناری بمو، داروه نه که، لمهLEMAH و ...

برای خواندن کل این گزارش در اینجا کلیک کنید.