فهرست
« در جهان هیچ انسان فقیری، هیچ انسان فقیر و به دار آویخته شده ای، هیچ انسان فقیر و شکنجه شده ای نیست که من نیز در وجود او به قتل نرسیده و حقارت نکشیده باشم»
امه سه زر(Aimé césaire)، شاعر، استاد دانشگاه، نویسنده و سیاستمدار فرانسوی که بیش از 56 سال شهردار فور دو فرانس(Fort-de-France) مرکز مارتینیک بود، دیروز پنجشنبه 29 فروردین 1387( 17 آوریل 2008) در همین شهر در سن 94 سالگی درگذشت. سه زر، عمر طولانی خود را تماما صرف مبارزه ای خستگی ناپذیر و قاطع با استعمار و به خصوص ایدئولوژی استعمار زدگی چه در نزد مردمان مستعمرات و چه در نزد نخبگانی که از استعمار به مثابه پدیده ای «در مجموع مثبت» دفاع می کردند، کرد. نوشته ها و سخنرانی ها و آثار بی شمار سه زر و فعالیت سیاسی همواره پایدار و به خصوص اخلاقی بودن و پایبند بودن وی به اصول مورد اعتقادش از وی چهره ای ملی و جهانی ساخته بود که یکی از بزرگترین افتخارات فرانسه در عرصه بین المللی به حساب می آمد. به همین دلیل نیز بلافاصه پس از انتشار خبر درگذشت وی، دولت فرانسه رسما اعلام کرد که مراسم به خاک سپاری وی در روز یکشنبه آینده در سطح ملی برگزار خواهد شد و سه روز عزای عمومی نیز در همین رابطه در فرانسه اعلام شد. در این مراسم که در مارتینیک انجام می گیرد، رئیس جمهور فرانسه و بالاترین مقامات این کشور و همچنین سگولن رویال نامزد حزب سویالیست در آخرین دوره ریاست جمهوری فرانسه شرکت خواهند داشت. همچنین انتظار می رود برخی از بزرگترین شخصیت های جهانی نیز در این مراسم شرکت کنند. و از هم اکنون شخصیت های عالیرتبه سیاسی و فرهنگی فرانسه پیشنهاد انتقال آتی جسد سه زر را به «پانتئون» در پاریس که محل تدفین بزرگترین شخصیت های تاریخی این کشور است مطرح کرده اند.
با این وجود، سه زر چنان در موضع گیری های ضد استعماری خود قاطع بود که در سال 2005، هنگامی که نیکلا سارکوزی رئیس جمهور کنونی فرانسه و وزیر کشور وقت قصد سفر به مارتینیک را داشت رسما از پذیرفتن وی خود داری کرد زیرا سارکوزی پیش از آن از «بیلان مثبت فرانسه در کشورهای مستعمره» سخن گفته بود. و سرانجام زمانی که در سال 2006 او را پذیرفت، در برابر وی سخنرانی معروف خود را که در سال 1950 نوشته بود با عنوان «درباره استعمار» ایراد کرد که نطقی شدیدا ضد سیاست استعماری فرانسه بود.
امه سه زر که در سال 1913 در مارتیتیک به دنیا آمد بود، از کودکی استعداد شگفت انگیزی در ادبیات و علم از خود نشان داد و از نوجوانی به فرانسه رفت و در پاریس در دبیرستان معروف لویی لو گران، با لئوپولد سزار سنگور، دیگر نویسنده و شاعر ضد استعمار سیاه پوست و رئیس جمهور آینده سنگال دوست شد.
وی در سال 1939 به مارتینیک بازگشت و کتاب معروف «بازگشت به وطن» را نوشت که یک شوک بزرگ ایجاد کرد. وی بود که واژه «سیاه بودگی» (Négritude) را ابداع کرد و آن را «آگاهی فرد به سیاه بودن، یعنی به رسمیت شناختن ساده این واقعیت که ایجاب میکند تا سرنوشت یک سیاه، تاریخ و فرهنگش را بپذیرد» تعریف کرد. از این رو سه زر نقشی بی مانند در بازیابی هویت سیاه و پی ریزی فرهنگ سیاه در سطح جهانی داشت.
سه زر از سال 1945 وارد مبارزات سیاسی شد و ابتدا در حزب کمونیست فرانسه فعال بود اما از سال 1956 از این حزب جدا شد و خود از سال 1957 حزب پیشروی مارتینیک را تاسیس کرد. سه زر توانست به مجلس فرانسه راه یابد و نقشی بسیار مهم در تصویب قوانین تمرکز زدایانه و افزایش اختیارات سرزمین های ماورای دریاهای فرانسه داشت. وی در سال 1958 حمایت محدودی از دوگل کرد اما در سال های 1981 و 1988 پشتیبانی کاملی از زئیس جمهور سوسیالیست فرانسه فرانسوا میتران که با وی دوست بود انجام داد و مشوق میتران در تشدید قوانین و برنامه های تمرکز زدایی بود. ولی مخالفت آشکار و بی پرده اش را با دولت های راست فرانسه به خصوص دولت سارکوزی هرگز پنهان نکرد و موضع ضد استعمارش را تا به آخر حفظ کرد مواضعی که در مارتینیک لقب صمیمانه «پاپا سه زر» را برایش به ارمغان آورده بود.
آندره بروتون درباره نقش پر اهمیت سه زر در ادبیات و شعر فرانسه می گفت: « او سیاهی است که هیچ سفید پوستی امروز در فرانسه نمی تواند با مهارت وی از زبان فرانسه استفاده کند» .
مرگ سه زر و تقدیر یک پارچه حتی دشمنانش از وی در سراسر دنیا فراتر از شخصیت بی مانند وی گویای شکست هر چه بیشتر ایدئولوژی استعماری نیز هست. این ایدئولوژی که در سال های دهه 1990 بار دیگر سر بلند کرده بود پس از انتشار اخیر آخرین اسناد درباره فعالیت های استعماری و آشکار شدن ابعاد باورنکردنی جنایات استعماری در کشورهای مستعمره نشان داد که چگونه کسانی جون سه زر حق داشتند که از ابتدا این ایدئولوژی و سیاست را محکوم کنند.
«انسان شناسی و فرهنگ» در آینده یادبودی درباره سه زر به انتشار خواهد رساند.
روی اینترنت
سه زر در ویکیپدیا
خبر در گذشت سه زر در رادیوی اروپای یک (فرانسوی)
خبر درگذشت سه زر در آژانس خبری فرانسه(فرانسوی)
خبر درگذشت سه زر در نیویورک تایمز
خبر درگذشت سه زر در اینترنشنال هرالد تریبون
گزیده ای از آثار سه زر
سایتی درباره سه زر(فرانسوی)
زندگینامه سه زر
زندگینامه سه زر (فرانسوی و انگلیسی)
گزیده اشعار سه زر(فرانسوی)
سه زر در آمازون
گفتار درباره استعمار در آمازون