فهرست
روز یکشنبه 29 اردیبهشت 1387، از ساعت 11:45 تا 13:30 ، ناصر فکوهی سخنرانی ای با عنوان «بدن و هویت» در چارچوب مجموعه سخنرانی های مطالعات فرهنگی که دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه برگزار می کند، در محل این دانشکده واقع در تهران، خیابان دکتر شریعنی سه راه ضرابخانه ، ارائه خواهد داد. در این سخنرانی عمدتا به رویکرد انسان شناسی نسبت به موضوع «بدن» یا «کالبد» پرداخته می شود، اما با فاصله گرفتن از رویکردهای کلاسیک از جمله نظریه مارسل موس در «فنون کالبدی» و همچنین نظریه های مربوط به اسطوره شناسی و مفاهیم سلامت و بیماری، که از مفاهیم بسیار رایج در انسان شناسی هستند، در این سخنرانی که خلاصه ای از آن بزودی در پایگاه «انسان شناسی و فرهنگ» منتشر خواهد شد، سخنران به تشریح مفهوم بدن در سیستم های ترکیبی بیولوژیکی / فرهنگی و مقایسه ای میان فرهنگ های مدرن و باستانی در این زمینه می پردازد تا بیش از هر چیز بحث خود را بر استراتژی های «هویت یابی» و «هویت زدایی» کالبدی در جهان امروز متمرکز کند... ادامه مطلب
ریگوبرتا منچو ،که اکنون به عنوان شخصیتی سیاسی،چهره ای مبارز ویک قهرمان در میان مردمان سرزمینش شناخته می شود،زنی است که توانست با داشتن تجربه زیست مشترک بومیان گواتمالا،نسبت به وضع موجود سر برآورد و مبارزه با تبعیض نژادی و استثمار حاکم بر بومیان را پیش ببرد.این زن گواتمالایی با چشیدن طعم زندگی بدوی وسرشار از دشواری که حاصل آن حفظ میراث مادی و معنوی نیاکان می باشد،راه خود را در جهت سرنگونی سلطه جویی ومقابله با محرومیت ،که از ویژگی های استعمار داخلی است... ادامه مطلب
برای بررسی و انجام کار تحقیقی بر روی هر موضوع، یکی از اولین کارها، مرور تحقیقات و بررسی های پیشین انجام شده بر روی موضوع مد نظر است که از آن با نام "مرور ادبیات تحقیق" نیز یاد می شود. یک دسته عمده از این تحقیقات و کارها را اطلاعات آماری تشکیل می دهند. اطلاعات آماری تصویری کلی از موضوع مورد بررسی پیش روی ما رسم می کنند و کمک می کنند ابعاد مختلف یک موضوع را بهتر و واضح تر بشناسیم هر چند که آمارگیری مانند هر روش دیگری به خودی خود معنادار نیست و با فرایند و نحوه انجام خود معنا می یابد... ادامه مطلب
آقای دکتر فکوهی ،موضوع این ماه صفحه اقوام نشریه ما بحث فرهنگ های قومی،زوال آنها و راهکارهای مقابله با این مسئله است.همان طور که می دانیم یکی از جریان هایی که تنوع فرهنگی در معنای عام و فرهنگ های قومی را در معنای خاص آن مورد تهدید و زوال قرار می دهد فرآیند جهانی شدن است.به خاطر داریم که شما در کلاس های فرهنگ و توسعه تان از مفهوم "جهان محلی شدن" در مقابل "جهانی شدن" صحبت کردید؛فرآیندی که فرصت مقاوت بیشتری به فرهنگ های کوچکتر برای مقابله در برابر فرهنگ های بزرگتر می دهد.لطفا بحث را با ارائه تعریفی پیرامون این مفهوم شروع کنید... ادامه مطلب
"ژان روش" شخصیتی قابل توجه در حوزه ی فیلم مردم نگار و گسترش روشمند سینما وریته است و فیلم سازان جوان موج نو ازاو الهام گرفته اند. فیلم سازی روش دوره یی پنجاه ساله و تولید بیش از صد و بیست فیلم را در بر می گیرد. او بیشتر به واسطه ی مستند های اولیه ی خود شناخته شده است هر چند که فیلم سازی را تا سال 2003 ادامه داد. بیش از یک مستند ساز، روش مردم شناس و سینما گری مبدع بود و غالبا از او به عنوان پدر سینمای آفریقا یاد می شود. او مفتخر به ابداع اصطلاح سینما وریته و نیز توسعه آن با همکاری "ادگار مورن" می باشد. روش به واسطه ی ارج نهادن به استفاده از دوربین روی دست و نورپردازی طبیعی تا به اندازه یی که این شیوه موقعیتی محترمانه در هنر سینما یافت، فیلم سازی معتبر است. طرفداران شیوه و تکنیک سینما وریته استدلال می کنند که توسعه ی روشمند اوبه فیلم سازان اجازه داد که قادر به تسخیر واقعیت شوند... ادامه مطلب
در این پژوهش سه گانه ی فرمان آرا «بوی کافور ،عطر یاس »، « خانه ای روی آب » و«یک بوس کوچولو » از دیدگاه ایرانشناختی مورد کنکاش و باز کاوی قرار می گیرد .این سه گانه به خاطر ارجاعات متعددش به ایران و مسائل مرتبط با آن بر گزیده شده است . ما دراین پژوهش بر آنیم تا ببینیم اوضاع سیاسی اجتماعی ایران چگونه در این سه گانه انعکاس یافته ، فرهنگ ، آداب و رسوم ، میراث فرهنگی و جهان بینی این مرز و بوم چگونه در این آثار جلوه گر شده و در کل ایران سه گانه ی« فرمان آرا» به چه شکل به تصویر کشیده شده است ؟این مسائل به ترتیب پس از معرفی کارگردان و آثار او در یک فصل مورد بررسی قرار خواهد گرفت. سپس در بخش ارزیابی منابع بیشتر به نقد و بررسی این آثار خواهیم پرداخت. ادامه مطلب
نمایشگاه بین المللی کتاب امسال (1387) در شرایطی گشوده می شود که ناشران و نویسندگان از تاخیر کتاب هایشان در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گله مند هستند و بسیاری از آنها ( از جمله نویسنده این یادداشت) برغم آنکه کتاب هایشان را ماه ها قبل برای کنترل به این وزارت تحویل داده اند، امسال نمی توانند در این نمایشگاه با کتابی تازه شرکت کنند. این روند ظاهرا برای بالا بردن کنترل اجتماعی بر مواد نشر یافته و از این راه یاری رساندن به بهبود موقعیت فکری و اعتلای اخلاقی و علمی جامعه صورت گرفته است. .. ادامه مطلب
ارتباط میان جوامع و گروههای انسانی بیش از آنکه ناشی از شناخت باشد بر اساس تصورات کلیشهای شکل میگیرد که برخاسته از نیازها و ساختار شناختی خود آن جامعه است. این مسئله اگرچه درون مرزهای یک کشور و درمیان گروههای به ظاهر مشابه نیز به صورت قدرتمندی وجود دارد اما با فاصلهگذاری جغرافیایی و مرزبندی سیاسی شدت میگیرد و کاملا بر اساس تصورات ذهنی عمل میکند. نباید تصور کرد که در جهان کنونی با گسترش ارتباطات شناختهای کلیشهای از میان میرود زیرا ساختار قدرت که بر اساس تمایز گذاری میان گروهها عمل میکند تا بتواند اعمال خود را توجیه کند چنین تصوراتی را تقویت میکند... ادامه مطلب
هر چند ترجمه در میان اشکال ارتباط و تبادل اندیشه میان انسان ها یکی از قدیمی ترین آنهاست، اما چه در مقایسه با زبان ملفوظ گسترده که عمر آن به 50 تا 250 هزار سال پیش میرسد و چه در مقایسه با زیان در عام ترین معنای آن ( یعنی زبان ملفوظ محدود و زبان کالبدی) که عمر آن لااقل به دوران «انسان های ماهر» (هومو هابیلیس) یعنی حدود چهار میلیون سال پیش می رسد، باید آن را سازکاری بسیار متاخر دانست، زیرا نخستین نشانه های آن را صرفا در مصر باستان (سنگ قبرهای شاهزادگان مترجم، هزاره سوم پیش از میلاد ) و در یونان باستان و ایران باستان ( قرون پنجم تا شروع دوره میلادی) به ویژه در فرایند گذار یونان به رومی و دخالت بزرگانی چون سیسرون که اصرار بر رومی کردن هز چه سریعتر و هر چه دقیق تر منابع داشتند و در این کار آنها و به خصوص بعدها در جمهوری روم، بیشتر از تمایلی ادبی نوعی نمایلی سیاسی دیده می شد، ما با پیشینه ای بسیار کوتاه روبرو هستیم. .. ادامه مطلب
روایت ها وتفسیرهای گوناگونی ازواقعه ی ملاسرادرروز7مهرماه سال1300خورشیدی از جانب افراد گوناگون به دست داده شده است. ما دراینجا واقعه ی ملاسرا رااززبان شاهدان عینی بدون هیچ دخالتی بازگو وقضاوت آن را به خوانندگان فرهیخته واگذارمی کنیم.از یاد نبریم که این واقعه که در ظهریک روز پنجشنبه ی آفتابی در اوایل پاییز روی داد،هنوز سایه های آن از روشنایی آن بیشتر است.درمورد این واقعه درمیان نویسندگان انقلاب جنگل ،بیش از هرموضوعی اختلاف نظر وجوددارد.درسایه ماندن حقیقتِ واقعه که ما آن رانقطه ی پایان خودخوانده ی انقلاب گفته ایم ،ازعوامل گوناگونی سرچشمه می گیرد... ادامه مطلب
پیش از نمایش فیلم که بهانه نشست امروز ماست مایلم تا چند کلامی درباره جنبه های خاص سرزمینی بگویم که هم اکنون شاهد آن خواهید بود، جنبه هایی که یا در فیلم دیده نمی شود یا در آن بازتاب اندکی یافته است. هدف من از ساخت این فیلم آن بود که نکاتی را که خود واقعیت به ما عرضه می داشت بی هیچ تفسیر و از آن هم کمتر بی هیچ دخالتی به قالب یک فیلم درآورم. من به اتفاق دوستانم به این منطقه شگفت انگیز رفتیم ، و همگی مجذوب درام گیرا و شعر هول انگیز جاری در آن دیار بودیم... ادامه مطلب
در واقع مسئله پیچیدگی پیش از هر چیز به معنی رودررویی با عدم قطعیت مفهومی در رابطه با عادات ما به اندیشیدن به گونه ای است که تصور کنیم برای همه پرسش ها و مسائل ، یک پاسخ روشن و دقیق وجود دارد. در برابر روش دکارتی که ادعا می کند باید مشکلات را تقسیم بندی کرد و یکی یکی به هر یک از تقسیمات پرداخت، روش دیگری هم هست که بنا بر آن شناخت اجزا تنها زمانی معنی خواهد داشت که آن را به شناخت یک کل پیوند دهیم، کلی که به مثابه یک کل خود نیز شایسته مطالعه کردن است. پیچیدگی در تداخل و درهم تنیدگی ای معنی می دهد که به همان دلیل ما نمی توانیم موضوع ها را جرء به جرء مطالعه کنیم زیرا این کار پیوند میان اجزاء را از میان برده و یک شناخت در هم شکسته ایجاد می کند... ادامه مطلب
فیلم "سنتوری" ساخته داریوش مهرجوئی سعی در بازنمود ویژگی های جامعه و فرهنگ در بستر تاریخ آن دارد. رویکرد مهرجویی عموماً رویکردی واقع گرا و لذا بازتابنده بوده است. تحلیلی که در پی می آید عمدتا نگاهی "نمادگرایانه" و "تفسیری" به فیلم دارد. تقابل جامعه و دولت. همایون کاتوزیان حکومت ایران را در اعصار گذشته حکومتی خودکامه می داند؛ نظریه حکومت خودکامه بر آن است که دستگاه حکومتی مستقل از جامعه است و از این رو نیازی به پشتیبانی از سوی طبقات مختلف جامعه ندارد: عدم پایگاه اجتماعی. چنین حکومتی رویکردی از "بالا" در برابر پدیده ها و مسائل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و ... دارد ادامه مطلب
هنگامی که فلاسفه برای اولین بار به طور جدی به هنرعلاقه نشان دادند آنچه بیش از مسائل دیگر توجه آن ها را به خود جلب کرد تأثیری بود که هنردر زندگی اجتماعی افراد بر جای می نهاد. هنر بر زندگی جمعی انسان ها اثر می گذارد و می تواند سرنوشت جوامع انسانی را دگرگون کند اما این نکته یکی از جنبه های مسأله است، جنبه دیگر این است که باید از خود بپرسیم آیا این روابط دوسویه نیست و آیا هنر خود یک فراورده زندگی جمعی انسان نیست؟... ادامه مطلب
با آنکه ولتر، مونتسکیو و ژان ژاک روسو همروزگار دنی دیدرو بودند و نقش مهمی در تحولات فکری و ادبی قرن هجدهم داشتند اما دیدرو ناشناختهتر از آنهاست. دیدرو در سال ۱۷۱۳، دو سال پیش از مرگ لویی چهاردهم متولد شد و در ۱۷۸۴ در 70 سالگی درگذشت. دیدرو فیلسوف، رماننویس، نمایشنامهنویس و نظریهپرداز است و از منادیان ادبیات داستانی نوین در غرب به شمار میرود. وی از رهبران و متفکران عصر روشنگری است. دیدرو 20 سال از عمر خود را صرف ترجمه و تدوین دایرهالمعارف کرد. «ژاک قضا و قدری و اربابش» رمانی است فلسفی که حاصل دوران پختگی دیدرو است و شاید بهتر از همه آثار او صفات نویسندگی مولف را نشان میدهد... ادامه مطلب