تعزیه، به عنوان مفهوم پرورانده شده به وسیله دانش ها، فرآیندی را پشت سر نهاده است. در این مسیر بر اساس شبکه های پیچیده منافع و استراتژی های گونه گون متاثر گردیده و در نهایت آنچه امروز به عنوان یک مفهوم در حوزه دانش های مرتبط با آن عرضه می شود از واقعیت عینی موجود در بطن جامعه فاصله گرفته است. این عدم تطابق حاصل تاریخی سازی آن بر اساس ایده آل ها، پس زمینه های ناگفته فکری، جریانات حاکم بر اندیشه و مناسبات قدرت در حوزه فرهنگ می باشد.
مقدمه : تعزیه دیروز و امروز

«کسی به خود زحمت نوشتن چیزی را که تقریبا تمامی مردم از حفظ هستند نمی دهد آن چیزی که می توان در طول مراسم هر ساله ماه محرم دید و شنید»   این جمله را الکساندر خودسکو در مقدمه مجموعه ای که با خود به فرانسه برده و در سال 1852، با نامِ جُنگ شهادت، منتشر کرده می نویسد. این مجموعه دست نویسِ 325 صفحه ای  شامل 32 مجلس تعزیه است و متعلق به کتابخانه شخصیِ فتحعلی شاه بوده است. اگر چه خودسکو این جمله را برای نشان دادن منحصر به فرد بودن نسخه خطی ای که با خود به ارمغان برده بوده گفته است، لیکن واقعیتی را نشان می دهد که مطالعات بر روی تعزیه را تا کنون نیز تحت الشعاع خود قرار داده است.
در ادبیات تعزیه به متن کتابت شده ای که نقش یک تعزیه خوان را در یک مجلس تعزیه شامل می شود «فرد» می گویند. فرد معمولا در کاغذهایی باریک و به صورت مورب نوشته می شود  و آن نقش هر تعزیه خوان است که قبل از اجرا به او داده می شود. به مجموعه فردها یا همان متن تمامی نقشهای یک تعزیه «نسخه»ی آن مجلس می گویند. و در نهایت کتابچه ای که چندین مجلس در آن نوشته شده است را یک «جُنگ» می نامند. البته به ندرت می توان یک جُنگ تعزیه را در منطقه ای از ایران یافت، زیرا حتی اگر یک شاعرِ تعزیه چندین مجلس نیز بسراید، به ندرت آنها را در یک مجموعه جای می دهد، بلکه بیشتر به طور مستقیم آنها را بر روی نُسخ و به صورتِ فرد فرد کتابت می کند و برای اجرا به تعزیه خوان ها می دهد. از سویی دیگر، استفاده از جُنگ برای یک تعزیه خوانِ معمولی مقدور نیست، زیرا در آن نقشها از هم تفکیک نشده اند و گاه یک نقش به روایت های مختلف، یا به اصطلاح تعزیه خوان ها، با زمینه های مختلف آورده شده است و برای استفاده می بایست تفکیک و بر روی کاغذ های جدا گانه، یا  همان فرد، باز نویسی شود.
در واقع، نُسخ تعزیه موجود که مورد استفاده تعزیه خوانان معاصر قرار می گیرند هیچ کدام از این موارد نیستند. نُسخ موجود آن چیزی است که تعزیه خوانانِ با سابقه، پس از آن که سالها مجلسی را اجرا کرده اند، بر اساس آنچه در حافظه دارند باز نویسی می کنند. نا گفته پیداست که در این گذر از فرهنگ کتبی به فرهنگ شفاهی و باز گشت از فرهنگ شفاهی به کتبی، متن به حیاتی نو در بستر فرهنگیِ متناسب با زمان دست می یابد. در این میان، گاه بنا به سلیقه تعزیه گردان ها، بخشی از یک مجلس به مجلس دیگر ضمیمه می گردد یا، بنا به اقتضاء زمان مجلس مختصر و یا تفصیل داده می شود. همچنین، متناسب با سطح فرهنگ تعزیه خوان ها، گاه ابیاتی از شعرای بزرگ شعر کلاسیک، چون حافظ، سعدی یا دیگران در تعزیه وارد می شود. این تغییرات همان چیزی است که اصالت گرایان به آن انحطاط می گویند و در پی اصلاح و بازسازی آن هستند  . لذا تعزیه در یک داد و ستد دائمی با آنچه ارباب هنر به  آن «هنر کلاسیک یا فاخر» می گویند می باشد. این همان چیزی است که در تمامی ابعاد هنریِ مورد استفاده در تعزیه مانند شعر، موسیقی و نمایش وجود دارد و در آنها پویائی و طراوت ایجاد می کند.