در این یادداشت به هیچ‌رو قصد ما وارد شدن مجدد به بحث تعریف روشنفکر نیست و خوانندگان می‌توانند مفهوم «روشنفکر» را به همان معانی متعارفی که ظاهراً در سطح عمومی و در قالبی ابهام‌انگیز وجود دارد یعنی «کسانی که کار فکری می‌کنند» و یا «منتقدان فکری جامعه» و ... در نظر بگیرند. این گروه‌ها شامل طیف بزرگی از مشاغل می‌شود که «نخبگان» فکری جامعه از مهم‌ترین آنها هستند. منظور ما از نخبه در اینجا کسانی هستند که به هر شکل و به هر صورتی از موقعیتی که به عنوان «روشنفکر» و یا واژه دیگری با این معنا برای آنها به وجود می‌آید (اساتید دانشگاه‌ها، نویسندگان، گروهی از هنرمندان، روزنامه‌نگاران و غیره) می‌توانند به برخی از امتیازات خاص اجتماعی دست بیابند و از جمله در حدود معینی بر افکار دیگر کنشگران اجتماعی تاثیر‌گذاری کنند... ادامه مطلب

تضاد میان کار روزنامه نگاری - و در اصطلاحی تحقیر آمیز تر «ژورنالیسم» - و کار دانشگاهی یا آکادمیسم، بارها، از جمله به همین قلم مطرح شده است، اما این موضوعی است که گاه به گاه نیاز به بازگشت و روشن کردن برخی از نکات به صورتی تفصیلی تر و تحلیل آنها به شکل باز تر دارد تا بتوان به پیشبرد بحث در محموع آن یاری رساند. به ویژه که چنین نکاتی ولوآنکه به نظر بسیار کم اهمیت بیایند اگر به حال خود رها می توانند منشاء سوء تفاهم ها و تنش هایی در هر دو کالبد از این کنشگران و نهادها و سازوکارهای درونی آنها شوند. ادامه مطلب

موضوع بدن و مهارت ها و روش های استفاده از آن از قدیمی ترین حوزه هایی است که انسان شناسان به آن پرداخته اند و از زمانی که رساله مارسل موس با عنوان «فنون کالبدی» بیش از پنجاه سال پیش به انتشار رسید تا امروز و از خلال آثار انسان شناسان دیگر فرانسوی، از جمله لوبروتون، می توان تمایل به درک کالبد به مثابه حامل بیولوژیک هویت فرهنگی فرد و از خلال فرد، جامعه را تشخیص داد... ادامه مطلب

شعار و شاید بهتر باشد بگوئیم ادعای «جهان دانش محور»، چندین سال است به صورت یکی از کلیشه های همراهی کننده «جهانی شدن» و «دموکراتیزه شدن اطلاعات» به وسیله طرفدارن بی قید و شرط این فرایند در شکل و محتوایی که در حال حاضر دارد، تکرار می شود و به عنوان اصلی پذیرفته شده مطرح می شود که صرفا باید بر سر سازوکارها و چگونگی تحقق یافتن آن به تامل و یافتن راه حل های مناسب پرداخت، بدون آنکه اصل آن را مورد پرسش قرار داد... ادامه مطلب

می گویند زمانی که خطرات و تهدیدات متفاوتی اعم از طبیعی، اجتماعی وفرهنگی در یک جامعه رو به افزایش می گذارد وهیچ چشم انداز روشن مشخصی نیز برای یافتن راه حلی برای جلوگیری از گزند آن ها در این جامعه وجود ندارد. "فراموشی" تنها تسکین موقتی است که زندگی را تحمل پذیر می کند. صحبت از مکانی است به نام موزه عکس خانه شهر، اولین موزه تخصصی کاربردی خاورمیانه. مکانی که شاید از آن بتوان به عنوان تلاشی برای حفظ خاطرات یک ملت نام برد، مکانی برای حفظ ارتباط حال با گذشته، مکانی برای غلبه بر ویرانگری فراموشی، برای زنده نگه داشتن رد پاها و تمام آن چیز هایی که ما را در مسیر پر فراز ونشیب تاریخ استوار و رو به سوی آینده نگاه می دارد... ادامه مطلب

-"گرد و غبار فراموشی را باید زدود"،" گذشته چراغ راه آینده است" جملاتی این چنین غالبا تصویر آلبوم قطور خانوادگی را زنده می سازد آلبومی که مادر بزرگ تکیه داده به پشتی ترکمن کنار فرزندان و نوه ها ورق می زند و با دیدن چهره جوان خود و مو های سیاه پدر بزرگ اشک به چشم می آورد نوستالژی جوانی مادر بزرگ و کودکی فرزندان. بخشی از تاریخ خصوصی که محدود به خاطرات فلان سفر یک یا چندین خانواده یاعروسی فلان پسر فرنگ رفته که با ورق زدن آلبوم خاطرات ویاد آوری روزهای نه چندان خوش گذشته بعد از گذشت سال ها شیرین به نظر می رسد و غبار فراموشی برای چند ساعتی زدوده می شود... ادامه مطلب

نمایشگاه بین المللی کتاب امسال (1387) در شرایطی گشوده می شود که ناشران و نویسندگان از تاخیر کتاب هایشان در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گله مند هستند و بسیاری از آنها ( از جمله نویسنده این یادداشت) برغم آنکه کتاب هایشان را ماه ها قبل برای کنترل به این وزارت تحویل داده اند، امسال نمی توانند در این نمایشگاه با کتابی تازه شرکت کنند. این روند ظاهرا برای بالا بردن کنترل اجتماعی بر مواد نشر یافته و از این راه یاری رساندن به بهبود موقعیت فکری و اعتلای اخلاقی و علمی جامعه صورت گرفته است. .. ادامه مطلب

جوامع انسانی در سطوح فردی و جمعی خود به دلیل اجتماعی بودن و برای اجتماعی ماندن ، ناچار به ساختن دائم کلیشه هایی هستند که گاه نام کلیشه های شناختی به آنها داده شده است. این کلیشه ها رسالت و کارکرد مهمی را بر عهده دارند و آن تقلیل دهندگی پیچیدگی جهان بیرونی و جهان ذهنی انسان ها به اشکال ساده شده و به سادگی قابل طبقه بندی هستند که به کمک ابزار نمادساز زبان شکل می گیرند، اما در فرایند ساخت خود به شدت از تجربه ریست شده فردی و جمعی استفاده می کنند تا بتوانند به «تصاویر مغزی» و در واقع به سازوکارهایی شناختی امکان دهند که فرایند تقلیل در ذهن را بر اساس رده بندی مفاهیم بسازند و به فرد امکان دهند سخنان افراد دیگر را بفهمد و با آنها وارد ارتباط و تبادل فکری شود... ادامه مطلب

سال را با این سه شعر از شاملو، الوار و مولانا آغاز کنیم و چشم ها و دل هایمان را بشوییم و روشن نگه داریم: نخست پیاله ای تلخ و گس: بامدادی بهاری، برای همه آنها که امروز، چراغ خانه شان خاموش است، نوروزشان به غم نشسته و اندوه بارند ، همه آنها که رنج می کشند و رنج آنها را التیامی، جز به پایان رسیدن انتظار نیست... سپس کاسه ای در ستایش عشق: امیدی افسانه ای به زیبایی و زندگی که بی آنها جز سرنوشتی شوم در انتظارمان نیست... و سرانجام دریایی از مولانای ابدی، با شعری برای پرکشیدن و رفتن به فراسوهایی که شاید در آنها دیگر نشانی از این همه درد و بی رحمی نباشد... ادامه مطلب

تهران زیر لایه ای سفید و زیبا، اما هرسناک از برف و سرما به خوابی زمستانی فرورفته است، یک هفته ای است که کشور با موجی از سرمای «بی سابقه» روبرو شده است و این خاص کشور ما نیست، مکان هایی از جهان که تاکنون هرگز برف و سرما را به خود ندیده بودند، باز هم در «شگفت زدگی» از این «رویداد های بی سابقه» فرو رفته اند و در اغلب نقاط جهان این بار نیز، همچون هر بار «بلایی طبیعی » نازل می شود، از زلزله وسیل و طوفان و گردبادهای مخرب گرفته، تا بروز بیماری های همه گیر و بی درمان و دردناک و کشنده، هیاهوی انسان ها بر آسمان سر می کشد و از «بی سابقه» بودن این حوادث سخن می گویند و طبعا از «سوابقی» که از این پس باید در کارنامه کره زمین ثبت شود. ادامه مطلب