فهرست
روز یکشنبه 29 اردیبهشت 1387، از ساعت 11:45 تا 13:30 ، ناصر فکوهی سخنرانی ای با عنوان «بدن و هویت» در چارچوب مجموعه سخنرانی های مطالعات فرهنگی که دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه برگزار می کند، در محل این دانشکده واقع در تهران، خیابان دکتر شریعنی سه راه ضرابخانه ، ارائه خواهد داد. در این سخنرانی عمدتا به رویکرد انسان شناسی نسبت به موضوع «بدن» یا «کالبد» پرداخته می شود، اما با فاصله گرفتن از رویکردهای کلاسیک از جمله نظریه مارسل موس در «فنون کالبدی» و همچنین نظریه های مربوط به اسطوره شناسی و مفاهیم سلامت و بیماری، که از مفاهیم بسیار رایج در انسان شناسی هستند، در این سخنرانی که خلاصه ای از آن بزودی در پایگاه «انسان شناسی و فرهنگ» منتشر خواهد شد، سخنران به تشریح مفهوم بدن در سیستم های ترکیبی بیولوژیکی / فرهنگی و مقایسه ای میان فرهنگ های مدرن و باستانی در این زمینه می پردازد تا بیش از هر چیز بحث خود را بر استراتژی های «هویت یابی» و «هویت زدایی» کالبدی در جهان امروز متمرکز کند... ادامه مطلب
ارتباط میان جوامع و گروههای انسانی بیش از آنکه ناشی از شناخت باشد بر اساس تصورات کلیشهای شکل میگیرد که برخاسته از نیازها و ساختار شناختی خود آن جامعه است. این مسئله اگرچه درون مرزهای یک کشور و درمیان گروههای به ظاهر مشابه نیز به صورت قدرتمندی وجود دارد اما با فاصلهگذاری جغرافیایی و مرزبندی سیاسی شدت میگیرد و کاملا بر اساس تصورات ذهنی عمل میکند. نباید تصور کرد که در جهان کنونی با گسترش ارتباطات شناختهای کلیشهای از میان میرود زیرا ساختار قدرت که بر اساس تمایز گذاری میان گروهها عمل میکند تا بتواند اعمال خود را توجیه کند چنین تصوراتی را تقویت میکند... ادامه مطلب
با آنکه ولتر، مونتسکیو و ژان ژاک روسو همروزگار دنی دیدرو بودند و نقش مهمی در تحولات فکری و ادبی قرن هجدهم داشتند اما دیدرو ناشناختهتر از آنهاست. دیدرو در سال ۱۷۱۳، دو سال پیش از مرگ لویی چهاردهم متولد شد و در ۱۷۸۴ در 70 سالگی درگذشت. دیدرو فیلسوف، رماننویس، نمایشنامهنویس و نظریهپرداز است و از منادیان ادبیات داستانی نوین در غرب به شمار میرود. وی از رهبران و متفکران عصر روشنگری است. دیدرو 20 سال از عمر خود را صرف ترجمه و تدوین دایرهالمعارف کرد. «ژاک قضا و قدری و اربابش» رمانی است فلسفی که حاصل دوران پختگی دیدرو است و شاید بهتر از همه آثار او صفات نویسندگی مولف را نشان میدهد... ادامه مطلب
ششمین نشست همایش «کنکاش های مفهومی و نظری درباره جامعه ایران» با عنوان «فرهنگ و نظریه اجتماعی» برگزار شد و در آن ناصر فکوهی، سارا شریعتی و نعمتالله فاضلی عقاید خود را بیان کردند. شریعتی بر لزوم «مساله شناسی»در جامعهشناسی ایران تاکید کرد. فاضلی از لزوم توجه به «فردیت» توسط جامعهشناسان و نقش «دل» در تحقیقات سخن گفت و ناصر فکوهی هم اظهار داشت که جوامع انسانی امروز بیشتر از هر زمانی در طول تاریخ، قدرت محورند تا علم محور... ادامه مطلب
همایش سه روزه انسان شناسی تصویری در روزهای چهاردهم تا شانزدهم اسفند ماه 1386 توسط انجمن علمی مردم شناسی و با همکاری کانون فیلم و عکس دانشگاه سیستان و بلوچستان، کارشناس انجمن های علمی دانشگاه و با حمایت مدیر گروه مردم شناسی ، آقای لرافشار در دانشگاه زاهدان برگزار شد. این همایش ، صبح روز شانزدهم اسفند در مکان سینما تئاتر مهندسی دانشگاه زاهدان ، پس از نمایش فیلم « سوشیوس» اثر مستند ساز ایرانی ،« حسن نقاشی» و با سخنرانی دکتر ناصر فکوهی پیرامون انسان شناسی سینما به کارخود پایان داد... ادامه مطلب
فیلم "دماغ به سبک ایرانی" ساخته مهرداد اسکویی به بررسی گسترش عمل جراحی زیبایی بینی در میان افراد مختلف در ایران میپردازد. فیلم مستندی گزارشی از دورهای در ایران است که عمل زیبایی بینی در ابتدای گسترش همهجانبه خود است و در نتیجه همچنان پدیدهای جالب و توجهبرانگیز در سطح عمومی محسوب میشود. اسکویی در این فیلم گروههای مختلف درگیر در این پدیده را به تصویر میکشد، از موافقان چنین عملی مانند دختران و پسران جوان عملکرده و یا در انتظارعمل، متخصصان گوش وحلق و بینی و مجریان شبکههای ماهوارهای تا مخالفان و به ویژه فعالین حوزه روحانیت و حتی کسانی که وارد این تجارت پرسود شدهاست... ادامه مطلب
شاهنامه خوانی نوعی از خنیاگری به شمار میآید که همواره در میان عشایر بویژه عشایر لُر زبان در طول قرنها مایه سرگرمی بوده است. شاهنامه خوانی در بین ایلات لرستان بوسیله بعضی افراد با سواد انجام میگرفت. اما شاهنامه خوانان ایلیاتی برخلاف خنیاگران سنتی و نقالان شهری از راه شاهنامه خوانی امرار معاش نمیکنند. هرچند بعضی از سران ایلات همواره شاهنامهخوانان را در دستگاه خود نگه میداشتند که به هنگام بزم و رزم به شاهنامه خوانی می پرداختند... ادامه مطلب
شهابی در این زمینه توضیح داد که در واقع ما در این دوره، شاهد دو رویکرد افقی و عمودی هستیم. در رویکرد عمودی، نگاه سلسله مراتبی وجود دارد اما در مقابل، در رویکردهای افقی، بدن انسان نه تنها نسبت به ذهن و روح در درجه پایینتری قرار نمیگیرد؛ بلکه از منزلت بالاتری نیز برخوردار است. به عبارت دیگر، در اینجا نظام سلسله مراتبی به نوعی واژگون میشود. نمونههای این وضعیت در نگاه بودایسم و هندوئیسم قابل ملاحظه است. در این موارد، اولاً انسان هیچ برتریای نسبت به سایر جانداران ندارد و ثانیاً رابطه ذهن و بدن نیز در حالتی افقی قابل بررسی است.... ادامه مطلب
دکتر پیمان متین در مقدمه بحث خود، برای اشاره به اهمیت بیماری ایدز در سطح جهان، با استناد به آمار جهانی در این رابطه، اعلام کرد که روزی 14 هزار نفر بر اثر این بیماری در دنیا میمیرند و تا به امروز 42 میلیون نفر به این دلیل کشته شدهاند. این در شرایطی است که هنوز که هنوز است هیچ موفقیت قابل ذکری برای کنترل و درمان آن به دست نیامده است. وی در اشارهای کوتاه به تاریخچه این بیماری گفت: سال 1981 در لسآنجلس چند بیمار همجنسگرا به بیمارستانها مراجعه کردند که مرضهای بسیار نادری در قالب یک نوع سرطان پوستی و ذات الریه داشتند... ادامه مطلب
اگر نام رب گرییه به طور کلی ارتباط تنگاتنگی با اندیشه ی رمان نو دارد از این روست که هیچ کسی بهتر از او احساس نگارشی تازه و قطع رابطه هایی را که در این نگارش ایجاب می کند نداشته است . او این مسئله را در نخستین مقالات نظری خویش به خوبی تحلیل کرده است .این مقاله ها به رغم شیوه بسیار تجربی شان تصویر گر خود آگاهی حادی از مسایل رمان مدرن هستند ." راهی برای رمان آینده " سراسر ادبیاتی را که بر پایه ی تقدم روانشناسی و اعماق درون بنا شده است به محاکمه می کشاند... ادامه مطلب
گروه علمی- تخصصی انسانشناسی فرهنگی انجمن جامعهشناسی ایران در یکی دیگر از سلسله نشستهای خود در پاییز سال 86، موضوعی با عنوان "شهرشناسی از منظر گورستان" را مورد بحث و بررسی قرار داد. در این جلسه، محمدرضا حائری یکی از معماران و شهرسازان فعال در کشور به سخنرانی پرداخت. وی در مقدمه سخنان خود به معرفی مفهوم شهرشناسی و رابطه آن با انسانشناسی پرداخت و در این باره گفت: طی صد سال گذشته نوعی فضای شناخت مفهومی تجزیه شده در مطالعات شهری حاکم شده است... ادامه مطلب
دکتر علی بلوکباشی از پیشکسوتان مردمشناسی در ایران و رئیس بخش مردمشناسی دائرهالمعارف بزرگ اسلامی است. گروه علمی- تخصصی مطالعات انسانشناسی فرهنگی انجمن جامعهشناسی ایران در نخستین نشستی که در سال تحصیلی 85-86 برگزار کرد، با دعوت از وی، موضوع مراسم قربانی در ایران را مورد بحث و بررسی قرار داد. بلوکباشی سخنان خود را اینگونه آغاز کرد: به طور کلی مناسک قربانی نهاد پر رمز و رازی است که از دوره اساطیری تا امروز، در تمام جوامع جهان وجود داشته است... ادامه مطلب
ژان روش متولد 1917 در فرانسه، درسال 2004 و در سن 86 سالگی در یک تصادف رانندگی ، هنگامی که برای تهیه آخرین فیلم مردم نگارانه اش در افریقا به سر می برد، کشته شد و بدین ترتیب تا به آخر نسبت به این قاره و مردمان شاد و سرزنده و در عین حال فقیر و تنگدشتش وفادار ماند. میراث بزرگ ژان روش در زمینه فیلم های مستند و مردم نگارانه که به بیش از 120 فیلم می رسد... ادامه مطلب
روز دوشنبه 19 اسفند 1386 آقای دکتر عباس بازرگان، استاد دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی به دعوت گروه انسان شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران در جلسه این گروه شرکت کرد و به تشریح برنامه ارزیابی درونی گروه های دانشگاهی در سطح دانشگاه تهران پرداخت. این ارزیابی برای بهبود هر چه بیشتر گروه ها و انطباق دادن آنها با اهداف و نیاز ها و انتظارات دانشجویان و بازار کار از آنها انجام می گیرد... ادامه مطلب
پرداختن به واقعیت فصل مشترک انسانشناسی و فیلم مستند است.. عناصر سازنده فیلم مستند و پژوهش انسانشناسی را میتوان اینگونه بیان کرد: مستند ساز /پژوهشگر، بازیگر و دوربین/ روش . نسبت روابطی که میان این سه برقرار میشود حاصل دورههای گوناگون و اندیشههای محوری هر دوران است که انواع فیلم مستند و مکاتب مختلف انسانشناسی نتیجه آن است... ادامه مطلب
ممکن است دیده شوم بی آن که بدانم و باز تا وقتی که قصد دارم دنباله روی احساسات آگاهانه باشم از این تجربه هم چیزی نمی توانم بگویم.اما بیشتر وقتها من عکاسی شده ام و از آن نیز آگاه بوده ام.واما همین که خودم را پیش روی عدسی حس می کنم همه چیز دیگرگون می شود.من به خودم در فرایند ژست گرفتن شکل می دهم در دم جسم دیگری برای خودم می سازم .من پیشاپیش خودم را به تصویر بدل می کنم .این دگردیسی از نوع پویای آن است.حس میکنم که عکس بسته به میلش جسمم را می آفریند یا در هم می کوبد... ادامه مطلب
پیش از هر چیز باید بگویم فکر نمی کنم که این جلسه و جلساتی محدود از این دست برای بررسی مسائلی که جامعه مدرن بیش از 200 سال است با آنها درگیر است کافی باشد و بی شک نیاز به مباحث زیاد و منسجم تر و در چارچوبی منطقی تر برای رسیدن به نتایج مفید در این زمینه وجود دارد. بحث ما بر سر دانشگاه «جدید» است اما باید دقت داشت که دانشگاه به خودی خود یک نهاد جدید نیست، در تاریخ اروپا دانشگاه یک نهاد مذهبی بوده است... ادامه مطلب
این کنفرانس بین المللی در شهر آمیین فرانسه و به وسیله «آزمایشگاه تاریخ و باستان شناسی» دانشگاه ژول ورن سازمان یافت تا پژوهشگران فرانسوی و بین المللی را برای بحث درباره تحول مفهوم مناسک و رابطه آن با فضا به گرد هم بیاورد. این پژوهشگران از حوزه های بسیار متفاوتی در علوم انسانی از تاریخ و جغرافیای فرهنگی گرفته تا جامعه شناسی، انسان شناسی و ادبیات و باستان شناسی( با محوریت بیشتری بر مطالعات یونان شناسی و رم باستان) در این کنفرانس گرد هم می آیند تا ضمن ارائه تحلیل ها و نقطه نظرات خود به بحثی بین رشته ای دامن بزنند. مجموعه مقالات ارائه شده در این کنفرانس در کتابی مستقل در فرانسه به انتشار می رسد. یه دعوت دانشگاه پیکاردی ناصر فکوهی با مقاله ای در این کنفرانس شرکت و سخنرانی کرد. در زیر گزارشی از این کنفرانس و خلاصه مقالات را می خوانیم... ادامه مطلب
جلسه نمایش این فیلم با حضور محسن عبدالوهاب (کارگردان فیلم)، مهرداد اسکویی (فیلمساز و پژوهشگر سینمای مستند)و ناصر فکوهی (انسانشناس و استاد دانشگاه تهران)، در سالن انجمن جامعهشناسی دانشکده برگزار شد. متن این گزارش با توجه به پرسش و پاسخهای جلسه تنظیم شده است. قابل ذکر است که با توجه به دور بودن حوزههای مختلف علم و در این جا جدایی دو حوزه انسانشناسی و مستندسازی گرایش بین رشتهای فیلم اتنوگرافیک (به عنوان یکی از مهمترین ابزارها، برای ثبت و گسترش یافتههایی انسانشناسی) نیز بسیار ناشناخته است و در این جلسه به عنوان یکی از نقاط شروع برای تعامل میان این دو حوزه بسیاری از نکات ابهام مورد پرسش قرار گرفت... ادامه مطلب
حاج کاظم، دوست همرزمش عباس را پس از سالها در یکی از خیابانهای شلوغ تهران میبیند. عباس با همسرش نرگس برای مداوای ترکشی که در گردن دارد عازم بیمارستان است. حاج کاظم که با اتومبیلش مسافرکشی میکند، او را به بیمارستان میبرد و پزشک معالج وضعیت عباس را بحرانی تشخیص میدهد و اصرار میکند که در اسرع وقت عباس به بیمارستانی در لندن منتقل شود. زن و شوهر در خانة حاج کاظم ساکن میشوند تا مقدمات سفر مهیا شود. بهمن پزشک همرزمشان ویزای سفر را تهیه میکند و حاج کاظم نیز با فروش اتومبیل خود درصدد تهیه هزینه بلیط هواپیماست... ادامه مطلب