فهرست
"ژان روش" شخصیتی قابل توجه در حوزه ی فیلم مردم نگار و گسترش روشمند سینما وریته است و فیلم سازان جوان موج نو ازاو الهام گرفته اند. فیلم سازی روش دوره یی پنجاه ساله و تولید بیش از صد و بیست فیلم را در بر می گیرد. او بیشتر به واسطه ی مستند های اولیه ی خود شناخته شده است هر چند که فیلم سازی را تا سال 2003 ادامه داد. بیش از یک مستند ساز، روش مردم شناس و سینما گری مبدع بود و غالبا از او به عنوان پدر سینمای آفریقا یاد می شود. او مفتخر به ابداع اصطلاح سینما وریته و نیز توسعه آن با همکاری "ادگار مورن" می باشد. روش به واسطه ی ارج نهادن به استفاده از دوربین روی دست و نورپردازی طبیعی تا به اندازه یی که این شیوه موقعیتی محترمانه در هنر سینما یافت، فیلم سازی معتبر است. طرفداران شیوه و تکنیک سینما وریته استدلال می کنند که توسعه ی روشمند اوبه فیلم سازان اجازه داد که قادر به تسخیر واقعیت شوند... ادامه مطلب
پیش از نمایش فیلم که بهانه نشست امروز ماست مایلم تا چند کلامی درباره جنبه های خاص سرزمینی بگویم که هم اکنون شاهد آن خواهید بود، جنبه هایی که یا در فیلم دیده نمی شود یا در آن بازتاب اندکی یافته است. هدف من از ساخت این فیلم آن بود که نکاتی را که خود واقعیت به ما عرضه می داشت بی هیچ تفسیر و از آن هم کمتر بی هیچ دخالتی به قالب یک فیلم درآورم. من به اتفاق دوستانم به این منطقه شگفت انگیز رفتیم ، و همگی مجذوب درام گیرا و شعر هول انگیز جاری در آن دیار بودیم... ادامه مطلب
آنچه در پی می آید برشی کوتاه از نوشته فرانسوا ژوست درباره مفاهیم واقعیت و داستان و به هم تنیدگی آنها درهنرهای دیداری امروز است.او معتقد است اگر چه داستان و روایت در طی سده ها تعاریفی را برای خود قائل بوده اند اما تصویر که خود یکی از عناصر اصلی روایت در روزگار ماست همچنان از پذیرش تعاریف مشخص دوری گزیده و نوعی ابهام و تردید را درخود نهفته دارد.از دید او هرجا که تصویر پا به میان می گذارد بدبینی و تصور فریب نیز پا به میان می گذارد... ادامه مطلب
تولد سینمای مستند را می توان مقارن با خود سینما دانست، بدین معنا که تاریخ سینمای مستند با تاریخ سینما و نمایش فیلم همراه است. اهمیت و ارزش این سینما را می توان در پیوند عمیق واقعیت و تصویر مستند جستجو کرد. در حقیقت فیلم مستند بازسازی صادقانه ی وقایع اطراف ماست. تصاویر مستند برای کسانی که پس از ما خواهند زیست تاریخی مصور و برای ما راهیست که در هیاهوی گذر زمان باقی بمانیم و فرهنگ ، رفتار و نگاهمان را به عنوان انسانهایی که در دل این رویدادها زندگی کرده اند به آیندگان عرضه کنیم... ادامه مطلب
در بارة فیلمسازی که بیشتر به ساختن فیلمهای گزارشی ـ خبری شهره است و می خواهد با ضبط تصویر از حادثه ای دارای ارزش خبریٍِ ماندگار ، برای مخاطبانِ هر چه بیشتری جذابیت آفرین باشد ، در عین حال بین خودش و موضوع فاصله ایجاد می کند تا تماشاگر را در تصمیم گیری آزاد بگذارد ، شاید عجیب ترین نکته ، این است که در کارهایش بدنبال عناصر خیال هم بگردیم .آیا بین خیال ، خلاقیت هنری و گزارش فاصله دار از موضوع ، نسبتی وجود دارد؟... ادامه مطلب
در فصلی از فیلم «رییسجمهور میرقنبر»، فیلمساز میرقنبر 73ساله را متوجه میکند که حلقة ازدواج بهاشتباه در انگشت دیگر همسرش قرار دارد و از او میخواهد که با همان علاقة سابق حلقه را در انگشت صحیح جا بدهد. تیتری روی سیاهی میآید که میرقنبر فراموش کرده حلقه در کدام انگشت جا میگیرد. تصویر بلاتکلیفی میرقنبر را میبینیم و تماشاگران میزنند زیر خنده. در جایی دیگر، پیچش کلام میرقنبر در توضیح اینکه همسرش در اوقاتی که میرقنبر برای فعالیتهای انتخاباتی او را تنها میگذارد چه میکند و تعبیر تعبیه و سمت دادهشدة فیلمساز، موجب خندة حاضران در سالن نمایش می شود... ادامه مطلب
شوهه یی ایمامورا بیشتر به عنوان سینماگر داستانی شناخته می شود(او با فیلم«ترانه نارایاما» جایزه نخل طلای جشنواره کن را در 1983 از آن خود ساخت) اما وی چندین فیلم مستند نیز ساخته است که از میان آنها می توان به سه مستند آخر او برای تلویزیون اشاره کرد:«تبخیر یک مرد»(1967) درباره محدوده های سینما وریته،«در جستجوی این سربازانی که بازنگشتند»(1971)«موهوماتسو به زادگاهش باز می گردد و این زنانی که می خواهند به دوردست بروند» (1973)... ادامه مطلب
رسانه های جمعی پیشین شامل مطبوعات و رادیو تلویزیون برای اجرای سیاست های دمکراتیک سودمند ( و حتی ضروری ) به نظر میآمدند.این سود مند بودن در گردش اطلاعات درباره حوادث سیاسی بین همه شهروندان و رودر رو شدن سیاستمداران و دولتمردان با سوالات و نقد مردم ریشه می گرفت.در هر حال آثار منفی نیز در این میان وجود داشته است.چرا که احاطه شدن مجراهای ارتباطی توسط چند نفوذ خاص و محوریت " جریان عمودی" پیام، تجارت زدگی بازار رسانهای ، منجر به نادیده انگاشتن نقش های ارتباطی دموکراتیک می گشت.سازمانهای نوعی و قالبهای کلیشهای ارتباطات جمعی، دسترسی را محدود میکنند و گفتگو و مشارکت فعالانه را با دلسردی مواجه میسازند... ادامه مطلب
آنطور که رایس و دیگران (1983:18) چندی پیش گفته اند" این باور وجود دارد که مجرای ارتباط به همان اندازه متغیر مهمی به شمار میآید که منبع،پیام،گیرنده، و بازخورد دارای اهمیت هستند." و نیز می افزایند که " نیازی نیست تا فرد یک جبرگرای تکنولوژیک باشد تا دریابد رسانه متغیری بنیادی در فراگرد ارتباط است." در عین حال بسیار دشوار است که ویژگی های الزامی و اصلی هر رسانهای را دقیقا مشخص کنیم و زمینه های تمیز و تشخیص بین رسانه های " نوین" و "قدیمی" چندان بارز نیست... ادامه مطلب
انسان از بدو پیدایش به شکل های گوناگون به گسترش ارتباط خود با همنوع اندیشیده است و حاصل چالش وی با محیط و انسان های پیرامونش،از تحول ارتباط رو در رو به ارتباط از راه دور و از ارتباط محدود به ارتباط جمعی منجر گشته است. آثار به جای مانده از دوران پارینه سنگی، در غارها و بر صخرهها، زبان ها و خطوط نخستین، بازگو کنندة تمایل انسان به یافتن حلقههای اتصال میان خویش و جهان پیرامون بودهاست. پیدایش چاپ و مطبوعات تلاش دیرینة بشر برای ارتباط با دیگر انسانها در وسعت دلخواهتر را نشان داد و تولد سینما، رادیو و تلویزیون ارتباطات دیداری و شنیداری انسان را وسعت بخشید... ادامه مطلب
اگر خواسته باشیم تنها با یک عبارت کوتاه از فیلم مستند شهروز توکل، یاد کنیم، بی اختیار خواهیم گفت: «در ستایش سادگی»؛ سادگی در زیبایی روزمرگی و سادگی در انسان هایی که زندگی را به همان صورتی که هست می پذیرند و نه ادعایی برای تغییر آن دارند و نه ادعایی برای کنار گیری از وظایف و رسالت هایی که برای خود در زندگی قائلند: آدم هایی که به زندگی در قالب های سخت تعهد یا عدم تعهد نمی اندیشند بلکه آن را در ساده ترین معانی اش در خدمت به مردمی که «نباید نانشان معطل بماند» می بینند... ادامه مطلب
همه می گویند تدوین در سینما نقش مهمی دارد، فیلم روی میز تدوین ساخته می شود وجادوگری آن جاست که نماها را دست به دست می دهد وبه دست می دهد تا دیده شوند. این ها گاه در حد تعارف است از سوی کسانی که نمی دانند چرا تدوین مهم است ویا نمی دانندکه اصلا مهم است یا نه. انقلاب دیجیتال که شد، ابزار تدوین بسیار راحت تر و ارزان تر و به وفور و با قابلیت های حیرت انگیزروز به روز گسترده ترش، به دست همه افتاد واتفاقی که برای همه چیز این عصرافتاد برای تصویر و سینما نیز بدیهی ست که افتاد... ادامه مطلب
اینکه میبینی آقا، این قبر منه. اونقدر التماس کردم تا اینو گرفتم. مگه میداد؟ گفتم من مادر شهید احمد...ام، یک متر جا میخوام. گفت نمیدیم. گفتم من آشپز شهدام. گفت کجا؟ گفتم قطعة ... گفت نمیدم. گفتم چرا نمیدی؟ احمد بنا بود برام خونه بخره، مکه بفرسته، کربلا بفرسته، مشهد بفرسته، سوریه بفرسته. حالا اومده اینجا خوابیده، حالا تو نمیخوای یک متر جا به من بدی؟... پهلوی بچهم هم میخوام... ادامه مطلب
آلبرتو کاوالکانتی، فیلم ساز برزیلی در شش فوریه 1897 در ریو دو ژانیرو (برزیل) زاده شد ودر بیست وسه اوت 1982 درپاریس درگذشت. نام اصلی اوآلبرتو داالمیدا کاوالکانتی بود.او در 1926،ملیت فرانسوی پذیرفت. او در سال های آغازین دهه 1920 راهی فرانسه شد و درپاریس ساکن شد.او خیلی زود با نگره آوانگارد اروپایی پیوند یافت و پس ازکار در زمینه طراحی صحنه ( در فیلم « غیرانسانی» ساخته مارسل لربیه، 1923) نخستین فیلم خود « تنها ساعت ها» را ساخت... ادامه مطلب
این مستندهای بلند سه فیلم مهمی هستند که دربارة کوچ ایل بختیاری ساخته شده است. نخستین آن ها علف است که کارگردان آن مریان سی. کوپر با نگاهی شگفت زده به سفر هرسالة این ایل، پرداختی حماسی از این عمل به دست می دهد و از اتفاق دیگر فیلم های مهمی که پس از آن ساخته شد، با گوشة چشمی به همین فیلم، ساخته شده اند: علف مسیر کوچ ایل بختیاری را از قشلاق ( خوزستان ) به ییلاق ( بختیاری ) پی می گیرد و هر دو فیلم گوسفندان باید زنده بمانند و تاراز ( اثر فرهاد ورهرام ) به همین الگو وفادار مانده اند... ادامه مطلب
ژان ویگوزندگی کوتاهی داشت.(1905 تا 1934).او تنها چهار فیلم ساخت که طول زمانی مجموع آنها به سه ساعت نمی رسد. ازمیان آثار داستانی او آتالانت و نمره اخلاق صفر به دلیل شاعرانگی و حس وحال شورش گرانه اشان دیدنی ترند و اثر مستند او « درباره نیس» ارزش هنری وبیانیه ای انکارناپذیر دارد.«دیدگاه مستند»،عنوانی که ویگو بر فیلم خود می نهد نشانگر نگاه دیگرگون او به مقوله مستند است.به این دیدگاه کم و بیش درهرنوشته تاریخی یا تحلیلی سینمای مستند اشاره شده است... ادامه مطلب
«سینمای زنده خود را حتی بر سینمای داستانی هم تحمیل میکند. فیلمهای ژانلوک گدار گواهی بر این مدعا هستند. سینمای زنده پیش از آنکه فرصت بیابد تا تحولش را در سه کشور بنیانگذار (کانادا، آمریکا و فرانسه) و بعد در دیگر کشورها، بهویژه جهان سوم مطرح کند، قربانی سهولت آشکار خود شد و ظهور دستگاه سبک ویدئو در 1968 سرآغاز این فنا بود. پیدایش همزمان این دستگاه و تحولات ناشی از حوادث مه 1968، فقط یک حسن تصادف ساده بود... ادامه مطلب
کتاب «حرفی از جنس زمان» مجموعه مصاحبه با یازده فیلم ساز نسل جدید سینمای ایران است. در هر بخش از این کتاب، با زندگی نامه هر فیلم ساز، بخشی از فیلم نامه یکی از آثار او، مصاحبه مولف با فیلم ساز و تصاویری از فیلم ساز و یا فیلم های او مواجهیم. این کتاب پس از مقدمه ناشر و نویسنده که اولی به لزوم توجه به نسل جدید سینمای ایران و دومی بر لزوم افزون شدن ادبیات علمی در زمینه سینمای کوتاه تاکید دارند، آغاز می شود. مصاحبه اول کتاب با مهرداد اسکویی متولد سال 1348 در تهران و دانش آموخته کارگردانی سینماست... ادامه مطلب
چند سال پیش به مناسبت مرور آثار سینمای مستند ایران در جشنوارة آمستردام هلند با پدیدهای روبهرو شدم که هنوز تأثیر آن در من هست و شاهد وجهی از رابطة تماشاگر و فیلم مستند بودم که ما از آن کمتر میدانیم و میبینیم و تجربهاش را نداشتهایم؛ در گذشته و هنوز هم. در گفتوگوهای تماشاگران با فیلمسازان، و بین خودشان، میدیدم که فیلم مستند برای آنها تنها هنر نیست؛ آن هم هست البته؛ و تنها صنعت سرگرمیساز و ابزار اطلاعرسان نیست؛ هرچند از آن هم دور نیست. فیلم مستند برای آنها یک مسیر پروپیمان برقراری رابطه با دنیای دور از آنها، دنیای دوروبرشان و دنیای حس و درونشان بود... ادامه مطلب
رابرت جوزف فلاهرتی (تولد: شانزدهم فوریه 1884،آیرن مانتن، میشیگان / مرگ: بیست و سوم ژوییه 1951، دامرستن، ورمونت) مستند ساز امریکایی است که در سال 1922 ، نانوک شمال، نخستین مستند بلند تاریخ سینما را ساخت که درآن روزگار با استقبال زیادی روبرو شد. او در1914 با فرانسیس اچ. فلاهرتی،نویسنده، ازدواج کرد.فرانسیس درچندین فیلم فلاهرتی همکار وی بود وبرای فیلم داستان لوییزیانا (1948) نامزد اسکار بهترین داستان واقعی شد... ادامه مطلب